Adem Essentie
vrouw zit rustig met hand op haar buik en voelt ademhaling

Disfunctioneel ademen: herken jij dit?

Disfunctioneel ademen: de stille factor achter spanning en vermoeidheid

Hoofdpijn die maar niet weggaat. Een nek die nooit helemaal ontspant. Vermoeidheid die blijft hangen, hoe goed je ook slaapt. Een gejaagd gevoel, terwijl er eigenlijk niets bijzonders aan de hand is. Misschien heb je al van alles geprobeerd: je voeding aangepast, een nieuw kussen gekocht, je bureaustoel anders afgesteld. En toch blijft er iets onrustig.

Er is één ding dat veel mensen over het hoofd zien, omdat het zo vanzelf gaat: de manier waarop je ademt. Als je adem langere tijd afwijkt van hoe je lijf eigenlijk wil ademen, heet dat disfunctioneel ademen. Het is geen ziekte en niets om je zorgen over te maken, maar het kan wel ongemerkt meespelen in hoe je je voelt.

Wat is disfunctioneel ademen?

Disfunctioneel ademen betekent dat je ademhalingspatroon is gaan afwijken van een rustige, vanzelfsprekende adem. Je ademt bijvoorbeeld wat sneller, hoger in je borst in plaats van laag in je buik, vaker door je mond, of je houdt onbewust je adem in. Meestal sluipt het erin, als reactie op stress, een gespannen houding, gewoontes of een periode waarin je lang "aan" hebt gestaan. Na een tijd voelt het als normaal.

Het lastige is dat ademen automatisch gaat. Je merkt het patroon zelf vaak niet op. Je merkt alleen wat het met je doet.

Hoe herken je disfunctioneel ademen?

Iedereen is anders, maar dit zijn signalen die mensen vaak herkennen:

  • een gespannen nek, schouders of kaak
  • hoofdpijn of vermoeidheid die blijft hangen
  • vaak zuchten of gapen, of het gevoel dat je niet "diep genoeg" kunt inademen
  • hartkloppingen of een benauwd gevoel
  • onrustig slapen en niet uitgerust wakker worden
  • piekeren, moeilijk focussen en het gevoel dat je altijd aan staat

Herken je hier iets van, dan is het mooi dat je het opmerkt. Het zegt niet dat er iets mis is met jou, wel dat je lijf misschien al een tijd zijn best doet. Zijn je klachten nieuw, houden ze aan of maken ze je ongerust, zoals benauwdheid, pijn op de borst of duizeligheid, laat dan altijd eerst je huisarts meekijken.

Waarom je adem en spanning elkaar versterken

Je zenuwstelsel heeft een gaspedaal en een rem. Het gaspedaal maakt je alert en klaar voor actie, de rem helpt je herstellen en tot rust komen. Bij spanning ga je vanzelf sneller en hoger ademen. Dat is handig als je even moet presteren. Maar als die snelle, hoge adem een gewoonte wordt, geeft hij je lijf steeds het signaal dat het nog niet veilig is om te ontspannen. Zo houdt de adem de spanning vast, en de spanning de adem.

Dat verklaart misschien waarom ontspannen soms zo moeilijk voelt, ook als je het echt wilt. Het ligt niet aan jou. Je lijf volgt een patroon dat het goed kent.

Van disfunctioneel naar functioneel ademen

Het hoopvolle is: wat onbewust is ontstaan, kun je bewust weer leren veranderen. Je adem is een van de weinige automatische processen in je lijf waar je zelf invloed op hebt. Functioneel ademen is geen techniek die je perfect moet beheersen. Het is een adem die weer vanzelf mag stromen: rustig, laag, door je neus, met ruimte voor je uitademing.

Die verandering begint niet bij iets anders doen, maar bij opmerken. Pas als je ziet wat je adem nu doet, kun je hem zachtjes de ruimte geven.

Een klein ademmoment om mee te beginnen

Dit ademmoment heet bij Adem Essentie "Terug naar de Essentie van jouw Adem". Je kunt het doen waar je nu zit.

Laat je ogen zachter worden of sluit ze, als dat fijn voelt. Merk op dat je ademt, zonder er iets aan te veranderen. Waar voel je je adem het duidelijkst? Misschien bij je neus, in je borst, of in je buik. Is je adem snel of langzaam, hoog of laag? Er is geen goed of fout antwoord. Je kijkt alleen, met nieuwsgierigheid, zoals je naar golven op het water zou kijken.

Merk je dat het opletten zelf onrustig maakt, dan mag je het loslaten. Open je ogen, kijk om je heen en laat je adem gewoon zijn gang gaan. Ook dat is een moment van aandacht.

Hoe nu verder?

Dit opmerken is de eerste stap. In Het Fundament, ademcursus voor meer rust in lijf en hoofd, kijken we daarna samen, in een kleine groep, hoe je je adem stap voor stap weer de ruimte geeft en wat dat doet met de spanning in je lijf en je hoofd.

Wil je eerst rustig kennismaken? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief. Je ontvangt af en toe een korte oefening en hoort als eerste wanneer er een nieuwe groep start.

Veelgestelde vragen

Is disfunctioneel ademen hetzelfde als hyperventilatie? Niet helemaal. Bij hyperventilatie adem je duidelijk te veel, vaak met klachten als tintelingen of duizeligheid. Disfunctioneel ademen is breder: het gaat om elk patroon dat niet meer vanzelf en rustig verloopt, zoals hoog ademen, door je mond ademen of je adem inhouden.

Kun je disfunctioneel ademen zelf veranderen? Vaak wel, beginnend bij opmerken en met kleine, rustige oefeningen. Begeleiding kan helpen als je merkt dat je vast blijft zitten of als het je onrustig maakt.

← Alle blogs