Ontregeld zenuwstelsel: 10 tekenen en wat je kunt doen
10 tekenen van een ontregeld zenuwstelsel, en hoe je zacht kunt beginnen
Misschien ken je het. Je bent moe, maar je komt niet tot rust. Een kleine tegenvaller voelt groot. Je ligt 's avonds in bed en je hoofd draait nog door, terwijl je lijf allang wil slapen. Je weet niet precies wat er aan de hand is, alleen dat je je al een tijd niet helemaal jezelf voelt.
Vaak zit daar een ontregeld zenuwstelsel achter. Dat klinkt misschien zwaar, maar het is eigenlijk iets heel menselijks. Het betekent dat je lijf lange tijd in de beschermstand heeft gestaan en de weg terug naar rust een beetje kwijt is.
Wat is een ontregeld zenuwstelsel?
Je zenuwstelsel schakelt de hele dag tussen actie en herstel. Bij spanning gaat het gaspedaal in, daarna mag de rem het overnemen. Bij een ontregeld zenuwstelsel loopt dat schakelen minder soepel. Het gaspedaal blijft hangen, of je lijf schiet juist in de uit-stand en voelt vlak en leeg. Het is geen diagnose en geen zwakte. Het is een lijf dat zo goed mogelijk zijn best doet, met wat het heeft meegemaakt.
In de blog over disfunctioneel ademen lees je meer over het gaspedaal en de rem, en welke rol je adem daarin speelt.
10 tekenen die veel mensen herkennen
Je hoeft ze niet allemaal te herkennen. Misschien raakt er maar één of twee iets bij je.
1. Ontspannen lukt niet, ook als je tijd hebt. Je zit op de bank en toch voelt het alsof je ergens anders zou moeten zijn, of iets anders zou moeten doen.
2. Je bent snel overprikkeld. Geluid, drukte of veel mensen om je heen worden je sneller te veel dan vroeger.
3. Je schrikt makkelijk. Een deur die dichtvalt of een onverwachte vraag laat je hart even overslaan.
4. Je bent moe en tegelijk opgejaagd. Je lijf is uitgeput en toch lukt het niet om echt uit te gaan.
5. Je slaapt onrustig. Je valt moeilijk in slaap, wordt vaak wakker of staat op alsof je nauwelijks hebt geslapen.
6. Je hoofd staat niet stil. Piekeren, malen, scenario's bedenken. Je gedachten lopen voor je uit.
7. Je reageert sterker dan je van jezelf kent. Sneller geïrriteerd, sneller in tranen, of juist kortaf terwijl je dat niet wilt.
8. Je lijf houdt spanning vast. In je kaak, je schouders, je nek of je buik. Soms merk je het pas als iemand je erop wijst.
9. Je adem is hoog en snel. Je ademt vooral in je borst, zucht of gaapt vaak, of hebt het gevoel dat je niet diep genoeg kunt inademen.
10. Je voelt je soms vlak of afgesloten. Niet alleen te veel, maar ook te weinig: alsof je op afstand van jezelf en anderen staat. Ook dat kan een manier van je lijf zijn om zichzelf te beschermen.
Herken je jezelf hierin, dan is dat geen reden om te schrikken. Het is juist een begin, want wat je opmerkt, kun je ook zachtjes leren veranderen. Heb je klachten die nieuw zijn, blijven of je ongerust maken, zoals hartkloppingen, benauwdheid of somberheid die niet weggaat, laat dan altijd eerst je huisarts meekijken.
Waarom je jezelf niet rustig kunt denken
Veel mensen proberen het met hun hoofd op te lossen. Ze zeggen tegen zichzelf dat ze moeten ontspannen, of dat het allemaal wel meevalt. Maar je zenuwstelsel luistert niet zo goed naar woorden. Het luistert naar signalen uit je lijf. Daarom helpt het vaak meer om via je lijf te beginnen dan via je gedachten. Je adem is daarvoor een mooie ingang: je hebt hem altijd bij je, en hij kan je zenuwstelsel rechtstreeks beïnvloeden.
Een klein aandachtsmoment om te landen
Je kunt dit doen waar je nu bent, met je ogen open.
Kijk rustig om je heen, alsof je de ruimte voor het eerst ziet. Laat je blik ergens blijven hangen waar het prettig voelt: een kleur, het licht, een plant. Merk je voeten op de grond. Misschien merk je dat je adem vanzelf iets rustiger wordt, of dat je uitademing wat langer mag duren. Je hoeft niets te bereiken, en je mag stoppen wanneer je wilt. Je laat je lijf alleen weten dat het hier en nu veilig genoeg is.
Hoe nu verder?
Dit herkennen is de eerste stap. In de volgende blog lees je over een korte ademoefening die je lijf kan helpen kalmeren, de fysiologische zucht. En wil je verder dan losse oefeningen, dan leer je in Het Fundament, ademcursus voor meer rust in lijf en hoofd stap voor stap hoe je je zenuwstelsel de weg terug naar rust laat vinden.
Wil je eerst rustig kennismaken? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief. Je ontvangt af en toe een korte oefening en hoort als eerste wanneer er een nieuwe cursus start.
Veelgestelde vragen
Kan een ontregeld zenuwstelsel weer tot rust komen? Vaak wel. Het gaat meestal niet in één keer, maar in kleine stappen, door je lijf steeds opnieuw te laten ervaren dat rust veilig is. Je adem kan daarbij helpen.
Hoe weet ik of mijn klachten van mijn zenuwstelsel komen? Dat kun je niet altijd zelf zeggen. Bij nieuwe, aanhoudende of beangstigende klachten is de huisarts altijd de eerste stap.